GMINNY OŚRODEK KULTURY - goklubien@o2.pl

Etnograficznie gmina Lubień położona jest na obszarze zamieszkałym przez Kliszczaków.

Z początku Kliszczacy byli grupą etnograficzną o charakterze przejściowym pomiędzy Góralami i Krakowiakami, zamieszkującą (w dużym przybliżeniu) obszar wyznaczony miastami: Rabka - Sucha Beskidzka - Myślenice.

Grupa ta już na początku XX wieku zatraciła w większości swoją regionalną odrębność, podlegając na południu znacznym wpływom podhalańskim, zaś na północy krakowskim, przyjmując jednocześnie szereg elementów kultury Zagórzan.

Najdłużej - do II wojny światowej odrębnosci zachowały się w takich wsiach, jak: Sidzina, Bystra, Lubień, Toporzysko, częściowo Tokarnia, Skomielna Czarna. Odrębności te dotyczą prawie wyłącznie stroju, folkloru muzycznego i słownego.

Warty odnotowania jest fakt, iż na mapie etnograficznej Małopolski gmina Lubień przypisywana jest Kliszczakom, choć jej mieszkańcy uważają się za Zagórzan. Może to wynikać z faktu, iż gmina leży na pograniczu wpływów - od Tokarni i Pcimia - Kliszczaków, Krakowiaków od strony Myślenic oraz bardzo silnym wpływom Podhala. Dodatkowo położenie poszczególnych wsi gminy komplikuje znacznie etnograficzną przynależność.

Skomielna Biała, przedzielona od gminy pasmem Lubonia - bliżej ma do Rabki i tamtejszej zagórzańskiej kultury. Teczyn z kolei przylega do Glisnego, znanej z folkloru zagórzańskiego wsi gminy Mszana Dolna.

Największy problem z tożsamością etnograficzną ma wieś Lubień, chociaż i stroje, i folklor świadczą wyraźniej o przynależności do Zagórzan.

Do najważniejszych tradycji, kultywowanych na terenie gminy Lubień należą : obrzędy związane z okresem kolędowym (pasterze z Józefem, jedyny na terenie Małopolski obrzęd przedstawiany przez grupę kolędnicza z Lubnia oraz pasterze z gwiazdą i turoniem przedstawiany przez grupę kolędniczą z Tenczyna) ; dożynki (stare i nowe dożynkowe przyśpiewki prezentowane przez Zespół Regionalny "Zagórzanie" z Lubnia czy młócenie zboża cepami i ośpiewywanie wieńca dożynkowego przez Zespół Regionalny "Toporzanie"z Tenczyna; palmy wielkanocne, jasełka i noworoczne szopki.

Istotnym elementem kultury regionu są dawne piosenki i przyśpiewki oraz kolędy. Część z nich śpiewana jest na zasadzie "przepytywania" (Tenczyn) - prowadzący śpiewa 1 wers, a reszta zespołu powtarza za nim.

Nieodłączną częścią są również tańce - krzyżok, polki lub walczyki. Do tańca przygrywa kapela, w której skład w naszym regionie wchodzą : skrzypce, skrzypce drugie, guzikówka (heligonka) - zastąpiana coraz częściej akordeonem, trąbka oraz kontrabas (basy). Tańce zaczynają się na ogół przyśpiewaniem przez tancerza do kapeli, który tym samym poddawał i melodię i tempo :

"zagroj mi muzycko, na lubieńskom mode,

bo jo po tyncyńsku tajcować nie moge".

Do innych tradycyjnych obrzędów należą : wesele, cepiny, skubanie pierza, tradycje bożonarodzeniowe.